Topvrouwen in het buitenland #4

Sigrid Kaag, Speciaal Coördinator van de VN in Libanon

‘Diversiteit is een belangrijk thema’

Webp.net-resizeimage-min

Nederlandse met een topbaan in het buitenland. Is dat anders dan wanneer je binnen de landsgrenzen blijft? Wat zijn belangrijke verschillen? En hoe wordt aangekeken tegen diversiteit? We vragen het een aantal vrouwen op belangrijke posities.

Sigrid Kaag (Rijswijk, 1961) is Speciaal Coördinator van de VN in Libanon en momenteel de hoogstgeplaatste Nederlander in de Verenigde Naties. Ze studeerde in Utrecht, de Amerikaanse Universiteit in Caïro, haalde twee masters in Internationale Betrekkingen en Midden Oosten Studien in Groot-Brittannië (Oxford en Exeter) en zat in het diplomatenklasje van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Ze is getrouwd en heeft vier kinderen.

Na een paar jaar Shell International in London en BZ in Den Haag, begon Kaag in 1994 bij de UNWRA, de VN-organisatie voor Palestijnse vluchtelingen. Daarna werkte ze bij internationale organisaties onder andere in Geneve, New York, Soedan, en Jordanië. In 2013 leidde ze de chemische ontwapeningsmissie van de VN/OPCW in Syrië. Daarmee werd ze een bekend gezicht in binnen- en buitenland. Kaag werd recent genoemd als een van de mogelijke opvolgers van Secretaris Generaal Ban Ki-moon. Ondertussen gonst haar naam rond in New York en het Binnenhof. Sigrid Kaag is ook een Hononary Doctorate in Law toegekend, door de Universiteit van Exeter en in 2016 heeft zij de Carnegie Wateler Vredesprijs gekregen.

Het interview

Wat verstaat u onder diversiteit?

Sigrid Kaag: Alle mogelijke verschillen tussen mensen onderling bepalen en bestemmen ons begrip van diversiteit. Soms zijn deze verschillen zichtbaar, zoals leeftijd, geslacht of onze huidskleur. Andere onderdelen van onze identiteit kunnen zijn etnisch, geloof of seksuele oriëntatie. Dit is ook een aspect van diversiteit. Doordat ik veel in het buitenland werk en andere opvattingen direct meemaak, kijk ik ook met een iets andere blik naar Nederland: van binnen naar buiten en van buiten naar binnen. Ik vind dat de diversiteitsdiscussie in Nederland vaak te veel gericht blijft op gender. De discussie zou ook veel breder gevoerd kunnen worden. Om daarmee een aantal gevoelige maatschappelijke kwesties aan te stippen en oog te blijven houden voor kansen en gevoeligheden.
Ik vind het ook heel belangrijk dat er aandacht blijft voor mensen met een andere culturele achtergrond of geloof, naast de belangrijke vraagstukken rond gender in de samenleving. In elk land zijn diversiteitskwesties anders. Libanon, waar ik momenteel woon en werk, is bijvoorbeeld vrij tolerant, zeker bezien vanuit het bredere Midden-Oosten. De samenleving is een mozaïek van verschillende geloofstakken, politieke stromingen en etnische achtergronden, maar tegelijkertijd is homoseksualiteit nog steeds bij wet verboden. Dit als contrast binnen een als tolerant bekend staand land.

Is diversiteit op de werkvloer een issue voor u?

Sigrid Kaag: Jazeker, het is een issue op een positieve manier. Het motiveert me. Het is een uitdaging en een plicht om, zowel binnen de eigen organisatie als de programma’s die we uitvoeren, steeds de diversiteit te waarborgen. De Verenigde Naties hechten veel waarde aan diversiteit en dat begint al bij het aannamebeleid. Alle lidstaten zijn vertegenwoordigd onder de gelederen van de VN-staf. In de hogere gelederen zijn benoemingen ook afhankelijk van geopolitieke afwegingen. De huidige secretaris-generaal zet zich enorm in voor gender-gelijkheid in het hele apparaat.

Kunt u invloed uitoefenen als speciaal coördinator?

Sigrid Kaag: Ik vertegenwoordig de secretaris-generaal en moet rekenschap afleggen aan de Veiligheidsraad. Dat vergt veel laveren in het binnen- en buitenland. Maar er is wel speelruimte. En met wat creativiteit, beleid en een lange adem kom je een heel eind. Ook als het gaat om bijvoorbeeld meer vrouwen in het Libanese parlement. Een voorstel voor een vrouwenquotum heeft het niet gehaald. We gaan het nu proberen via voorkeursstemmen op de kieslijst. De VN kan wel campagne voeren door organisaties te steunen die staan voor gelijkwaardige of meer evenredige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen, maar kan zich uiteraard nooit uitspreken voor een partij of een bepaalde kandidaat. Sowieso is wat we doen vaak adviserend of beleidsmatig, afhankelijk van de rol die we in het land spelen. We zijn hier te gast. Een mandaat van de Veiligheidsraad weegt wel altijd zwaarder.

Bent u een voorstander van een vrouwenquotum in Nederland?

Sigrid Kaag: Het hangt van de situatie en de sector af. Het kan soms nodig zijn om een doorbraak te forceren. Onze VN-ervaring in verschillende landen is dat de invoering van een quotum bij verkiezingen als tijdelijk middel positief uitpakt. De VN zet zich daar in veel landen voor in. Ik denk dat als er voldoende vrouwelijke rolmodellen aan de top komen, dat (jongere) getalenteerde vrouwen ook een topfunctie durven ambiëren. Dit geldt wat mij betreft zowel voor de politiek, maatschappelijke en bestuurlijke organisaties als het bedrijfsleven.

Heeft u een rolmodel gehad?

Sigrid Kaag: Nee, eerlijk gezegd niet echt. In elk geval niet toen ik aan mijn loopbaan begon. Het maakte denk ik wel uit dat mijn moeder buitenshuis heeft gewerkt. Ze was lerares. En nogal avontuurlijk ingesteld. Onze ouders hebben mijn zus en mij altijd gestimuleerd om het beste uit onszelf te halen en in elk geval financieel onafhankelijk te zijn, op een of andere manier.
Nu ik zelf wat ouder word, heb ik steeds meer respect voor vrouwen als Neelie Kroes of Els Borst (in memori). Zij hebben een lans gebroken voor velen. Veel vrouwen noemen altijd eerst tien redenen waarom ze niet geschikt zijn voor een functie of minder geschikt. Ik weet nog goed dat ik voor het eerst door Unicef werd gevraagd voor een senior functie. Ik probeerde toen mijn toekomstige baas er eigenlijk van te overtuigen waarom andere interne kandidaten misschien wel beter geschikt waren. ‘Dat zijn dus ook niet de dingen waarvoor we je hebben gevraagd, we vragen je juist om wat je wél zult brengen’, zei mijn leidinggevende toen.

Is Nederland een geëmancipeerd land?

Sigrid Kaag: Vanuit het buitenland valt het op dat Nederland op bepaalde fronten eigenlijk nog redelijk behoudend is. Als je bijvoorbeeld kijkt naar het percentage fulltime werkende vrouwen, blijft Nederland achter in vergelijking met veel Europese landen. Er zijn veel vrouwen die parttime gaan werken zodra er kinderen komen. Dit is een persoonlijke keuze en dat respecteer ik. Zelf heb ik daar niet voor gekozen.

Hoe combineert u werk en gezin?

Sigrid Kaag: Mijn gezin is altijd meeverhuisd, behalve naar Soedan en Syrië. De aanwezigheid van mijn kinderen werkt voor mij enorm relativerend. Ondanks mijn verantwoordelijkheden, heb ik altijd geprobeerd om zoveel mogelijk aanwezig te zijn in hun leven. Mijn man en ik doen alles in overleg. Het uitgangspunt daarbij is dat we allebei proberen te doen wat we belangrijk vinden. En elkaar dat ook gunnen. En er zijn ook fases in het leven: nu zijn drie van de kinderen op de Universiteit.

Zijn er in Libanon veel vrouwen aan de top?

Sigrid Kaag: In de handel- en het zakenleven zijn vrouwen prima vertegenwoordigd. Er zijn opvallend veel vrouwen werkzaam in de journalistiek. Maar als je kijkt naar het parlement, is het beeld bedroevend: vier van de 128 leden zijn vrouw. Daarmee bungelt Libanon onderaan de lijst in het Midden-Oosten. Vrouwenorganisaties werken nu aan de voorbereidingen van de verkiezingen van 2018, en als VN steunen we dit.

Ziet u positieve ontwikkelingen op dit gebied?

Sigrid Kaag: Het Libanese parlement heeft onlangs de wet geschrapt die bepaalt dat verkrachters aan een vervolging kunnen ontsnappen wanneer ze met het slachtoffer trouwen. Daar ben ik heel blij mee. Vrouwenrechtenorganisaties in Libanon hebben zich hier jaren hard voor gemaakt. Dat het is gelukt, is een echte overwinning.

Wat komt er na Libanon?

Sigrid Kaag: Bij veel internationale organisaties, en ook bij de Verenigde Naties, hangen benoemingen op de hogere of hoogste posten van diverse factoren af. Ik heb altijd ontzettend mooie en uitdagende functies mogen bekleden. Ik weet zeker dat er ook na het beëindigen van mijn huidige functie weer een hele mooie uitdaging op mijn pad komt.

U wordt genoemd als minister van Buitenlandse Zaken voor uw partij D66.

Sigrid Kaag: Ja, velen worden genoemd. Ik vind het voorop gesteld een hele eer genoemd te worden. De Nederlandse verkiezingen waren dit keer ook echt internationaal nieuws, gelet op de ontwikkelingen elders en in Europa. Ik hoop dat er meer vrouwen op de juiste posten zullen worden benoemd!

Wil je reageren? Doe mee aan het gesprek op community.topvrouwatwork.nl