Theatergroep Suburbia komt met voorstelling over Neelie Kroes

Erotiseert macht ook bij vrouwen?

Theatergroep Suburbia komt met voorstelling over Neelie Kroes

Theatergroep Suburia speelt dit seizoen Neelie! een toneelstuk over oud-politica Neelie Kroes (Rotterdam, 1941). Het stuk onderzoekt wat macht met vrouwen doet. ‘We weten daar eigenlijk heel weinig over’. Actrice Carine Crutzen kruipt overtuigend in de huid van deze powervrouw.

Het is misschien wel exemplarisch dat Neelie Kroes – van 1982 tot 1989 VVD-minister van Verkeer en Waterstaat – de maximum snelheid op rijkswegen verhoogde van 100 naar 120 kilometer per uur. ‘Neelie Plankgas’ was een van haar bijnamen.
Ze was haar tijd ver vooruit. Ze was een van de machtigste vrouwen van Nederland, die haar topfunctie ook nog eens combineerde met het moederschap. En ze deed dat in een tijd dat dat helemaal niet voor de hand lag. Ze schoot als een raket door het glazen plafond. De carrière van Neelie Kroes – lange tijd bekend als Neelie Smit-Kroes door haar huwelijk met marine officier Wouter Jan Smit – is ongeëvenaard voor een Nederlandse vrouw. Ze sloot haar carrière in 2014 af als Europees Commissaris.

“Omdat ze fascineert”

Theatergroep Suburbia heeft de primeur van een voorstelling geïnspireerd op het leven van de oud-politica. Het stuk is het tweede in een serie die het theatergezelschap uit Almere maakt, over machtige én onmachtige vrouwen. Vorig jaar speelde het gezelschap een voorstelling over Madame de Bovary, de archetypische onmachtige vrouw, gevangen in de conventies van de negentiende eeuw.
Toen schrijver Léon van der Sanden en regisseur Julia Bless op zoek gingen naar een vrouw die zelf de touwtjes in handen heeft, kwamen ze al snel bij Neelie uit. “Omdat ze fascineert. We weten heel veel over machtige mannen, maar eigenlijk heel weinig over machtige vrouwen. Doet macht hetzelfde met een vrouw als met een man? Wat heb je als vrouw nodig om in zo’n wereld te overleven? Moet je van staal zijn om machtige posities te bekleden of wordt je gaandeweg geharnast. Erotiseert macht bij vrouwen ook? Verliezen zij ook het vermogen tot zelfreflectie of moet dat al afwezig zijn om zo’n carrière te maken? Is het mogelijk om kwetsbaar te blijven als je macht wil? Dat zijn de vragen die ten grondslag liggen aan het toneelstuk over Neelie Kroes.

Volgers van Stichting Topvrouw van het Jaar gaan in december naar de voorstelling en zullen daarna in gesprek gaan met Carine Crutzen.
De rol van Neelie is haar op het lijf geschreven. Ze is óók een powervrouw, maar op een andere manier dan Neelie. “Ze heeft een heel uitgesproken mening en is niet bang die te uiten. Dat maakt haar heel krachtig. Daarnaast is ze een dijk van een actrice”, aldus Julia Bless.

Tarotkaarten

Neelie is een vrouw die tegenstrijdige gevoelens oproept, hebben de schrijver en regisseur van Suburbia gemerkt, toen ze zich in haar gingen verdiepen. “Je houdt van haar, of je haat haar. Er zit weinig tussenin”, aldus schrijver Léon van der Sanden.
Zeker is dat Neelie een vrouw is die staat voor deze tijd. Een vrouw met een pantser waar af en toe enorme scheuren in te zien zijn. Het stuk laat topjes van ijsbergen zien, geïnspireerd op zowel het politieke als persoonlijke leven van Neelie. Zij weet dat er een toneelstuk over haar gemaakt is, maar wilde niet met de makers persoonlijk praten. De schrijver en regisseur spraken wel met veel mensen uit haar persoonlijke omgeving – onder wie haar ex-man Bram Peper – en lazen de twee vuistdikke biografieën die al over haar verschenen zijn. Daar kwamen fascinerende dingen in naar voren. Neelie blijkt een vat vol tegenstellingen. Aan de ene kant is ze enorm rationeel, aan de andere kant laat ze wel regelmatig door een waarzegger tarotkaarten leggen. Daarnaast is ze een vrouw die resoluut alle schepen achter zich verbrandt. Ze reflecteert niet op haar leven, kan slecht kritiek verdragen. “Dat is ook iets wat je vaak ziet bij mannen met macht”, aldus Julia Bless.

Quota

Haar carrière valt samen met het ontstaan van het moderne, liberale Nederland. Dat maakt Neelie zo’n interessant icoon van haar tijd. En wat ze gedaan heeft, blijft vooruitstrevend. Er zijn weinig vrouwen die het haar hebben nagedaan. Er is in Nederland op dit moment weer veel te doen over vrouwen in topposities. Het zijn er volgens de politiek veel te weinig. En steeds weer doet zich de vraag voor of er niet quota moeten komen voor raden van bestuur.
Neelie Kroes is het voorbeeld van iemand die het ook zonder die quota wel is gelukt. Dat is zeer bewonderenswaardig, maar heeft wel een prijs. En die heeft Neelie willens en wetens betaald. Als je zo’n topfunctie hebt als Neelie, kun je maar één rol optimaal vervullen, en die is niet binnen het gezin. Daarom vermoedt Julia Bless dat de meeste vrouwen helemaal geen topfunctie willen en kiezen voor inhoudelijke banen, die ook te combineren zijn met thuis.

Kritiek van vrouwen

Neelie Kroes blijkt bij mannen beter te liggen dan bij vrouwen. Julia Bless: “Wat wij hebben ervaren is dat veel vrouwen kritiek op haar hebben, terwijl veel mannen haar juist geweldig vinden. Dat is ook een van de redenen dat ik deze voorstelling wilde maken. Om mensen bewust te maken dat we anders kijken naar een machtige man dan naar ren machtige vrouw. Kenmerken als overwicht, dominantie en daadkracht associëren we nog steeds met een man. Zodra een vrouw dergelijke eigenschappen vertoont, raken we ontregeld”.

De voorstelling Neelie! is te zien van 7 oktober t/m 23 december in theaters door het hele land.
Meer informatie over de voorstelling, de acteurs en de speellijst op theatergroepsuburbia.nl.

Wil je reageren? Doe mee aan het gesprek op community.topvrouwatwork.nl